Simya gerçek mi oluyor: cıvadan altın üretilebilecek mi?

Cenevre’deki CERN’de yürütülen Alice deneyi, dört yıl boyunca yalnızca 29 pikogram (trilyonda bir gram) altın üretilebildiğini hesapladı. Bu hızla bir ons altın üretmek, evrenin ömründen bile daha uzun sürebilir. 

MARATHON FUSİON’UN CESUR FİKRİ

Kaliforniya merkezli Marathon Fusion adlı girişim, çok daha farklı bir yaklaşım öneriyor. Şirket, nükleer füzyon reaktörlerinde ortaya çıkan nötronların radyoaktivitesini kullanarak cıvayı altına dönüştürmeyi hedefliyor. Bu yöntem, cıvanın bir izotopunu (cıva-198) nötron bombardımanına tutarak radyoaktif cıva-197’ye dönüştürmekten geçiyor. Ardından bu izotop, doğal olarak bozunarak stabil altın-197 formuna dönüşüyor.

Şirketin tahminine göre, 1 gigawatt ısıl güç üreten bir füzyon santrali bir yılda birkaç ton altın üretebilir. Ancak bunun kârlı bir süreç olup olmayacağı belirsiz. 

“DİJİTAL İKİZ” ÜZERİNDEN DENEMELER

Marathon Fusion, bu hesaplamaları gerçek bir füzyon reaktörü yerine “dijital ikiz” adı verilen simülasyonlar üzerinden yapıyor. Ancak bugün ticari anlamda çalışan bir füzyon reaktörü bulunmadığı için bu öngörüler hâlâ teorik düzeyde.

Füzyon reaktörlerinin hayata geçebilmesi için yeni malzemeler, plazma kontrol teknolojileri ve yapay zekâ sistemleri gibi büyük engellerin aşılması gerekiyor. İngiltere’deki JET (Joint European Torus) gibi en gelişmiş deneysel reaktörler bile şu an yalnızca sınırlı miktarda enerji üretebiliyor.  

2040 HEDEFİ

İngiltere’de geliştirilen Step (Spherical Tokamak for Energy Production) adlı yeni füzyon konsepti, plazma egzoz kontrolünü değiştirerek reaktörleri küçültmeyi amaçlıyor ve 2040 yılına kadar prototip üretmeyi hedefliyor.

Teoride füzyon reaktörlerinde cıvadan altın üretmek mümkün. Ancak bu altın başlangıçta radyoaktif olacak ve uzun süre radyoaktif atık statüsünde kalacak. Bu nedenle kullanılabilir saf altına dönüştürülmesi ek süreçler gerektiriyor.

Marathon Fusion’un planları yatırımcılar için cazip görünse de, ticari füzyon reaktörleri hayata geçmeden bu fikrin gerçek olup olmayacağı belirsiz. Yeni bir “Kaliforniya altına hücum dönemi” için biraz daha zamana ihtiyaç var.