Dünyanın en eski buz ve hava örnekleri bulundu

Woods Hole Oşinografi Enstitüsü öncülüğündeki, ABD Ulusal Bilim Vakfı destekli COLDEX programının yayımladığı çalışmaya göre, yaklaşık 6 milyon yıllık buz örnekleri bulundu; bu örnekler içindeki mikroskobik hava cepleri, Dünya’nın geç Miyosen–Pliyosen iklimine benzersiz bir pencere açıyor.

NASIL BULUNDU?

Ekip, Allan Hills’de 150, 159 ve 206 metre derinliklere kadar üç çekirdek çıkardı. Bölgenin rüzgârla sürekli “zımparalanan” yüzeyi ve çok düşük sıcaklıkları, çok yaşlı buzun görece sığ derinliklerde korunmasına izin veriyor. Çekirdeklerde argon izotop tarihlemesi kullanılarak buzun yaşı doğrudan ölçüldü; en derindeki çekirdek yaklaşık 6 milyon yıl ile rekor kırdı.

NE SÖYLÜYOR?

Araştırmacılar, oksijen izotop analizi ile o dönemlerin sıcaklıklarını yeniden kurguladı. Sonuçlara göre Antarktika 6 milyon yıl önce bugüne göre yaklaşık 12 °C daha sıcaktı ve günümüze uzanan soğuma süreci ani değil, kademeli gerçekleşti. Bu “anlık görüntüler”, Pliyosen’in büyük bölümünü de kapsayarak buz tabakasının ve deniz seviyelerinin geçmiş davranışına dair kritik ipuçları sunuyor.

NEDEN ÖNEMLİ?

- Doğrudan tarihleme: Çok yaşlı buz kayıtları çoğu kez dolaylı yöntemlere dayanıyordu. Argon izotoplarıyla buzun kendisi tarihlendirildi; yaş belirsizliği ciddi biçimde azaldı.

- Mavi buz avantajı: Allan Hills’de biriken ve sonra rüzgârla yüzeye doğru taşınan “mavi buz”, çok yaşlı katmanları sığda yakalama şansı veriyor; yeni çalışma da bu sayede mümkün oldu.

- Gelecek için temel: Ekip, 2026-2031 arasında bölgede daha kapsamlı sondajlarla kaydı daha da geriye götürmeyi, hapsolmuş havadaki sera gazı bileşimlerini farklı dönemler için çıkararak doğal ısınma–soğuma döngülerini ve eşiklerini daha iyi anlamayı hedefliyor.

“EN YAŞLI” REKORU NE ANLAMA GELİYOR?

Bulgu, sürekli tek parça derin buz çekirdeği değil; tektonik ve buz akışının karıştırdığı “kesintili” bir arşivden alınmış anlık kesitler sunuyor. Buna rağmen doğrudan tarihlenmiş en eski buz ve hava niteliği taşıyor ve yakın zamanda duyurulan uzun süreli kesintisiz çekirdekler gibi rekorlarla birlikte, iklim geçmişinin farklı ölçeklerde birleştirilmesine katkı sağlıyor.

Aynı çekirdeklerdeki CO₂ ve CH₄ gibi sera gazları ile oksijen–hidrojen izotoplarının daha ayrıntılı çözümlemesi planlanıyor. Amaç, sıcaklık–sera gazı–deniz seviyesi ilişkisini yüksek doğrulukla eşleştirip geçmişteki doğal dalgalanmaları ve geleceğe dönük risk eşiklerini daha net ortaya koymak.